مىسازد كه شيعه مجموعه‌هاى حديثى مخصوص به خود دارد كه « از طريق خاندان على عليه السّلام نقل شده است . » او در اين زمينه ، از « كتب اربعه » نام برده ، هرچند آنها را به عنوان مجموعه‌هاى روايى مشخصا مربوط به شيعهء دوازده امامى ، متمايز نكرده است . 8 اما آثار متأخّر جوين بل 9 « 1 » و بارتن ، 10 « 2 » هيچ اشاره‌اى به احاديث شيعهء دوازده امامى ندارد . همان‌گونه كه حلّاق 11 اخيرا متذكر شده ، دغدغهء اين دانشمندان مسائل مربوط به صحّت ( اعتبار ) « 3 » حديث بوده است و شايد به همين دليل ، هيچ‌كدام از آنها ظاهرا به جوانب كلى يا خاص محيط اجتماعى - فرهنگى ، كه مؤلّفان بزرگ اهل تسنّن مجموعه‌هاى خود را در آن گردآورى نموده‌اند ، نپرداخته و گويا پنداشته‌اند كه شريعت و ساختارهاى حقوقى ، به ويژه آن‌گونه كه در دورهء اوليهء اسلام جلوه‌گر شد ، به نسبت پويايى كلى و كاملا ذاتى شريعت به سبكى تك‌خطى شكل گرفته است . در بيشتر اين پژوهش‌ها ، ضبط ، مقابله يا كتابت متون فرايندى ، هم اجتناب‌ناپذير به نظر مىرسد و هم ذاتا محافظه‌كارانه ؛ چراكه تمام توجه آن به متن « معطوف » است و در نتيجه ، امكان مشاركت عقل را به عنوان يك منبع مستقل شريعت ، در فرايند فقهى سركوب مىكند . در واقع [ در اين پژوهش‌ها ] ، معمولا عقل و حديث دقيقا و ذاتا متضاد به نظر مىرسند ؛ در توصيف دانشمندان مسلمان دوره‌هاى گوناگون - به ويژه مثلا ، طى اواخر قرن دوم ق / هشتم م و اوايل قرن سوم ق / نهم م - گفته مىشود كه ايشان به خاطر اتّكا بر عقل يا حديث ، يا براى ايجاد وفاق بين اين دو ، در خلأ استدلال مىكنند و گاه اين وفاق را نتيجه مىگيرند . 12

--> ( 1 ) . Juynboll . ( 2 ) . Burton . ( 3 ) . Authenticity .